Stereotype کلاسها

انواع Stereotype های کلاسها در درس هشتم توضیح داده شده است . ما فقط بطور مختصری آنها را یادآوری می کنیم .

Actor یا عامل ، Boundary : که به معنای User Interface   هستند ، Control : این آبجکت ها همان اشیاء کنترلی هستند ، Entity : اشیای هستند که در سیستم وجود دارند ، Table : جدول از پایگاه داده هستند .

یک کلاس دیاگرام یک دیاگرام برای توصیف یک سیستم است . کلاس دیاگرام شامل آیکون هایی است که کلاسها و نمونه ها و ارتباط بین آنها را نشان می دهد . شما می توانید یک یا بیش از یک کلاس دیاگرام را برای شرح کلاس ها در مدلی سطح بالا بسازید . کلاس دیاگرامها در مدل سطح بالا شامل خودشان نیز می باشند .

با وجود اینکه نمودار کلاس از نمودار اصلی طراحی شیءگرا می باشد از آن در مرحله تحلیل نیز استفاده می شود . در اینجا ما قصد تولید یک نمودار کلاس تجزیه و تحلیل را داریم . یعنی هدف از ایجاد این نمودار دراین مرحله پیدا کردن مفاهیم مهم سیستم و در نهایت درک مشکلات و نیازمندیهای مشتری می باشد یا به عبارتی در اینجا فقط مفاهیم و ارتباطات بین آنها به تصویر کشیده می شود .

همانطور که در درس گذشته بیان کردیم ، عمده کاربرد نمودار حالت در مدل سازی اشیاء سخت افزاری می باشد . به همین دلیل ما در این درس قصد داریم رفتار یک عابربانک را با نمودار حالت ( StateChart Diagram ) مدل کنیم .

نحوه انتقال State از نوار ابزار به داخل State Chart Diagram

برای این کار کافی است بر روی شی State کلیک کرده تا به حالت انتخاب در آید . آنگاه به داخل صفحه دیاگرام رفته و یک بار کلیک می کنیم . می بینید که یک State به نمودار شما اضافه شده است . به شکل زیر توجه کنید .

 در مورد State ها آنچه باید گفت این است که می توانید روی آن دوبار کلیک نماید . منوی زیر برای شما باز می شود . در قسمت Name می توانید نام State را وارد کنید .

نمودار حالت نسبت به نمودارهای توالی و همکاری کمتر مورد استفاده قرار می گیرد . این نمودار همانطور که از نامش پیداست حالت های مختلفی که یک شی در آن قرار می گیرد را مدل می کند . در واقع این نمودار تصویری از چرخه حیات شی ( Object life cycle ) را به نمایش می گذارد .

موارد استفاده از نمودار حالت ( State Chart Diagram )

1. اشیائی که دارای تعداد زیادی حالت هستند .
2. اشیائی که برای Update کردن صفات خاصه خود شروط متنوعی دارند .
3. اشیائی که معمولاً به صورت سخت افزاری هستند .
4. اشیائی که عملکرد بعدی آنها به عملکرد قبلی شان بستگی دارد .

در این نمودار چگونگی جریان انجام یک کار صرف نظر از فاعل آن مشخص می شود . بر خلاف نمودارهای همکاری که فاعلان کار ( Actors ) در جریان انجام کار وجود دارند . این نمودار را می توان برای شرح Use Case و یا هر یک از افعال ( Operation ) کلاسها ترسیم نمود .

نمودارهای فعالیت بیشتر برای مدل کردن یک عملیات مورد استفاده قرار می گیرد ، یعنی گاهی اوقات که یک عملیات پیچیده می شود ، می توان از این مدل برای توضیح بیشتر استفاده کرد . این نمودار شباهت فراوانی به فلوچارت دارد و از لحاظ معنایی نیز همان مفهوم را دنبال می کند . درمدلهای شی گرایی از این نمودار کمتر استفاده می شود زیرا همانطور که گفتیم بیشتر برای مدل سازی عملیاتها از این نمودار استفاده می شود ، حال آنکه تمرکز برانامه های شی گرا عمدتاً روی اشیاء است . با این وجود شما به عنوان یک طراح ، هرگاه که لازم دانستید از این نمودار برای شرح یک Use Case یا متد از آن استفاده کنید . این نمودار برای افرادی که به روش Process Oriented برنامه می نویسند بیشترین کاربرد را در مدل سازی سیستم پیدا می کند .

یکی دیگر از نمودارهای Interaction ، نمودار همکاری می باشد . نمودار همکاری شبهات بسیاری به نمودار توالی دارد ، اصلی ترین تفاوت آنها در شمای ظاهری آنها می باشد . دیاگرام همکاری بیشتر بر روی رابطه بین آبجکت ها متمرکز می شود . در حالی که یک دیاگرام توالی اعمال آبجکت ها را در یک توالی زمانی نشان می دهد و بر حسب زمان منظم می شود .

در نمودار همکاری دید متفاوتی از روند عملیات Use Case ارائه می شود . در این نمودار مشاهده ارتباط بین آبجکت ها آسان تر است .

در Rose شما می توانید از روی یک نمودار توالی ( Sequence Diagram ) به آسانی یک نمودار همکاری ( Collaboration Diagram ) بسازید . برای این کار یا کلید F5 را فشار دهید یا Browser و سپس Create ( Collaboration Sequence ) Diagram را انتخاب کنید . نموداری که از این طریق ساخته می شود کمی آشفته است . برای نظم بخشیدن به نمودار خود کافی است آبجکت ها را بوسیله موس در محل های مناسب قرار دهید .

در درس هفتم تا حدودی با نحوه ایجاد یک نمودار توالی و همچنین با نوار ابزار آن و آبجکت ها و پیغامها آشنا شدیم . حال می خواهیم از دانش خود جهت ترسی یک نمودار توالی استفاده کنیم .

برای اضافه نمودن یک آبجکت به دیاگرام خود کافی است در نوار ابزار دکمه آبجکت را به حالت انتخاب در آورده سپس در دیاگرام خود کلیک کنیم . ملاحظه می کنید که یک آبجکت به دیاگرام شما اضافه شده است . برای حذف یک آبجکت کافی است آن را انتخاب کنید سپس کلیدهای Ctrl + D را بفشارید . برای نام گذاری آبجکت کافی است بر روی آن دابل کلیک کرده یا کلیک راست نمائید و از گزینه open specification راانتخاب کنید تا پنجره ای برای شما به تصویر کشیده شود .

ما برای توضیح بهتر Use case های خود ، می توانیم برای آنها نمودارهایی ترسیم کنیم . نمودار توالی یکی از آن نمودارها می باشد .

نمودار توالی یکی از نمودارهای Interaction می باشد که روندی در یک Use case را مرحله به مرحله نشان می دهد . دیگر نمودار Interaction نمودار همکاری یا Collaboration می باشد که در دروس بعدی راجع به آن بحث می کنیم .

در این درس به معرفی UseCase view ، اولین view از view های Rational Rose که در سمت چپ این نرم افزار در زمان اجرا قرار دارد می پردازیم .

برای اینکه ما با UseCase view کار کنیم و به راحتی آن را درک کنیم باید سه مفهوم را بدانیم . مفهوم اول خود UseCase است ، دومین مفهوم ، مفهوم سناریو و سومین مفهوم Actor است که هر یک را توضیح خواهیم داد .

UseCase : UseCase در واقع عبارت است از هر سرویسی که سیستم در اختیار کاربران قرار می دهد . شکل آن در نمودارهای UML مانند شکل زیر است .

سناریو : سناریو در واقع متنی است که فعالیتهای UseCase را بطور کامل شرح می دهد . هر سناریو دارای استانداردهایی است که آنها را در درس اول(سناریو) با مثال توضیح داده ایم .

 Actor : هر کس که با UseCase کار می کند یک Actor است . Actor ها کسانی هستند که اطلاعاتی از UseCase دریافت می کنند و اینکه اطلاعاتی به آن تزریق می نمایند . شکل Actor در نمودارهای UML مانند شکل زیر است .

در واقع ما در UseCase دیاگرام عمدتاً با سناریوی مربوط به به هر UseCase و Actor های مرتبط با آن سرو کار خواهیم داشت .

هدف UseCase دیاگرام چیست ؟ همان گونه که قبلاً گفته شد ما در نمودارهای UseCase به دنبال نیازمندیهای کاربران هستیم پس ابتدا باید کاربران را تشخیص دهیم در قدم بعد باید بدانیم هر کاربر از سیستم چه می خواهد . در UseCase دیاگرام هدف ما مستند سازی همه آن چیزی است که سیستم به کاربران خود ارائه می دهد . در واقع UseCase دیاگرام نقطه ورود یک سیستم است ، از آنجا مسئله تحلیل می شود و سپس در اختیار طراحان و برنامه نویسان قرار می گیرد. UseCase دیاگرام در عین سادگی یک دید کلی نسبت به آن چه در سیستم انجام می شود را نشان می دهد به همین خاطر قابل درک برای کاربران خواهد بود . لذا تحلیل گر سیستم می تواند برای بیان شناخت خود از سیستم و انتقال مفاهیم به کاربران از این نمودار استفاده کنند . در نمودارهای UseCase ما بایدActor ها و UseCase ها و همچنین روابط مابین آنها را مشخص کنیم ، اینها در واقع سه عنصر تشکیل دهنده UseCase دیاگرام می باشند .

اهداف تهیه UseCase ها :

1)     با نگاه به UseCase ها میتوان فهمید چه عملیاتی توسط سیستم باید انجام شود

2)     تعیین محدوده سیستم در حال توسعه

3)     ابزاری هستند جهت تست سیستم

4)     مبنائی جهت تهیه راهنمای کاربران